سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
75
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس)
كالآلة فيتعلق الحكم بالمكره . و أما الثاني فلاستناد القتل إلى القامصة و حدها حيث فعلت ذلك مختارة . و هذا هو الأقوى . آراء علماء در مسئله سقوط راكب از مركوب بتحريك ديگرى شرح فارسى : مرحوم مصنف مىفرماين : برخى از فقهاء فرمودهاند : دو ثلث ديه بر عهده ناخسه و منخوسه مىباشد . شارح ( ره ) مىفرماين : قائل اين قول مرحوم مفيد بوده كه آن را به روايت نسبت داده و جماعتى كه از جمله ايشان مرحوم محقّق و علّامه در يكى از دو قولشان بوده نيز از وى تبعيّت كردهاند . ايشان فرمودهاند : دو ثلث ديه راكب برعهده ناخسه و منخوسه بوده و ثلث ديگرش ساقط است زيرا راكب بواسطه نشستن روى مركوب فعل عبث و لغوى را مرتكب شده و از اين گذشته قتل وى مستند بهرسه مىباشد لاجرم هركدام ضامن ثلثى از ديه هستند . مرحوم ابن ادريس قول سوّمى را قائل شده و فرموده : تمام ديه را بايد ناخسه بدهد مشروط به اينكه با فعلى كه انجام داده مركوبه را به قموص مجبور نموده باشد و در غير اين صورت تمام ديه به عهده قامصه مىباشد . امّا وجه گفته اوّل كه در صورت الجاء و اكراه تمام ديه به عهده ناخسه است آن است كه : فعل مكره ( بفتح راء ) مستند به مكره ( بكسر راء ) است پس در واقع